રાષ્ટ્રીય પક્ષી મોરના મોતે ઊભા કર્યા ગંભીર સવાલો : વિકાસ અને વન્યજીવન વચ્ચે સંતુલન ક્યારે?

0 0

હળવદ, પ્રતિનિધિ સંજય નંદેસરિયા: હળવદ તાલુકાના રાયધ્રા ગામ નજીક રાયધ્રા અને સમલી ગામ વચ્ચે આવેલા વિસ્તારમાં વીજતાર સાથે અથડાતા એક રાષ્ટ્રીય પક્ષી મોરનું મોત નીપજતાં પક્ષીપ્રેમીઓમાં રોષની લાગણી ફેલાઈ છે. સ્થાનિકોના જણાવ્યા અનુસાર આ વિસ્તારમાં મોટી સંખ્યામાં મોર વસવાટ કરે છે અને વીજલાઈનો તથા થાંભલાઓના જાળ વચ્ચે વારંવાર પક્ષીઓના મોતની ઘટનાઓ સામે આવતી હોવાનો આક્ષેપ કરવામાં આવી રહ્યો છે.

ગ્રામજનોના કહેવા મુજબ રાયધ્રા-સમલી વચ્ચેના વિસ્તારમાં અંદાજે 70થી 80 જેટલા મોરનો પરિવાર વસે છે. વિસ્તારમાં પવનચક્કી પ્રોજેક્ટ માટે ઊભા કરાયેલા થાંભલાઓ અને તે માટે પાથરાયેલી વીજલાઈનોના કારણે પક્ષીઓ માટે જોખમ ઊભું થયું હોવાનું સ્થાનિકો જણાવી રહ્યા છે. કેટલાક ગ્રામજનોએ ગ્રામ પંચાયતની મંજૂરી વિના થાંભલા ઊભા કરાયા હોવાનો પણ આક્ષેપ કર્યો છે. જોકે, આ દાવાઓ અંગે સંબંધિત તંત્ર તરફથી સત્તાવાર પુષ્ટિ થવાની બાકી છે.
હળવદ પંથકમાં છેલ્લા કેટલાક સમયથી મોરના મોતની ઘટનાઓ અવારનવાર સામે આવી રહી છે. ઘટનાની જાણ થતાં વન વિભાગની ટીમ સ્થળ પર પહોંચી જરૂરી કાર્યવાહી કરતી હોય છે, પરંતુ પક્ષીઓના સંરક્ષણ માટે લાંબા ગાળાનું આયોજન અને જોખમી વિસ્તારોની ઓળખ અંગે સવાલો ઊભા થઈ રહ્યા છે.

ભારતનું રાષ્ટ્રીય પક્ષી ગણાતું મોર માત્ર સૌંદર્યનું પ્રતીક નથી, પરંતુ ગ્રામ્ય પર્યાવરણ અને જૈવ વૈવિધ્યનો મહત્વનો ભાગ છે. નર મોરનું વજન સામાન્ય રીતે 4થી 6 કિલોગ્રામ અને મોરણીનું વજન 2.5થી 4 કિલોગ્રામ જેટલું હોય છે. વરસાદી મોસમમાં પોતાના રંગબેરંગી પીંછાં ફેલાવીને નૃત્ય કરતું મોર કુદરતના સૌંદર્યનું જીવંત પ્રતીક માનવામાં આવે છે. વિકાસની દોડમાં વન્યજીવન ક્યાં સુધી સુરક્ષિત?
પવનચક્કી, વીજલાઈનો અને ઔદ્યોગિક વિકાસ આજના સમયની જરૂરિયાત છે, પરંતુ વિકાસની આ દોડ વન્યજીવન માટે જીવલેણ સાબિત ન થવી જોઈએ. જો ખરેખર વીજતારોના કારણે વારંવાર મોરના મોત થતા હોય, તો તે માત્ર એક પક્ષીનું મૃત્યુ નહીં, પરંતુ પર્યાવરણ પ્રત્યેની આપણી બેદરકારીનું પ્રતિબિંબ છે. વન વિભાગ, વીજ કંપનીઓ, સ્થાનિક તંત્ર અને ગ્રામ પંચાયતો વચ્ચે સંકલન વધારી જોખમી વિસ્તારોમાં વિશેષ સર્વે હાથ ધરવાની જરૂર છે. વીજતારોને સુરક્ષિત બનાવવું, બર્ડ ડાયવર્ટર લગાવવા, સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં ભૂગર્ભ કેબલિંગ અંગે વિચારણા કરવી અને નિયમિત મોનિટરિંગ કરવું સમયની માંગ બની છે.
***રાષ્ટ્રીય પક્ષીનું સંરક્ષણ માત્ર સરકારની જવાબદારી નથી. સ્થાનિક લોકો, પક્ષીપ્રેમીઓ અને સામાજિક સંસ્થાઓ પણ જાગૃતિ લાવી શકે છે. એક મોરનું મોત માત્ર આંકડો નથી, તે કુદરત તરફથી મળતી ચેતવણી છે કે વિકાસ અને પર્યાવરણ વચ્ચેનું સંતુલન જળવાશે તો જ આવનારી પેઢી માટે જૈવ વૈવિધ્ય બચાવી શકાશે***.

About Post Author

Aarif B Diwan Phone: 9723563374

Happy

0 0 %

Sad

0 0 %

Excited

0 0 %

Sleepy

0 0 %

Angry

0 0 %

Surprise

0 0 %