રોજીરોટી સામે બુલડોઝર: શહેરી વિકાસમાં મહિલાઓ ક્યાં ઉભી?

અમદાવાદમાં અમદાવાદ મ્યુનિસિપાલટી કોર્પોરેશન દ્વારા કરવામાં આવેલી દબાણ હટાવવાની કાર્યવાહી દરમિયાન એક ગરીબ મહિલાની લારી જપ્ત થવાથી ઊભો થયેલો હોબાળો માત્ર એક ઘટના નથી—આ સમગ્ર શહેરી ગરીબ વર્ગ, ખાસ કરીને મહિલાઓના સંઘર્ષનું પ્રતિબિંબ છે. મહિલાઓ પર બમણું ભારણ શહેરોમાં લારી-ગલ્લા ચલાવતી બહેનો માટે આ માત્ર ધંધો નથી, પરંતુ પરિવારના ગુજરાનનું એકમાત્ર સાધન છે. મોંઘવારી, બેરોજગારી અને પરિવારની જવાબદારીઓ વચ્ચે મહિલાઓ પોતે આત્મનિર્ભર બનવાનો પ્રયાસ કરે છે. પરંતુ જ્યારે આવી કાર્યવાહી થાય છે, ત્યારે તેમની આર્થિક કડી તૂટી પડે છે.
નીતિ અને વાસ્તવિકતા વચ્ચેનો અંતર એક તરફ સરકારો મહિલાઓને આત્મનિર્ભર બનવા પ્રોત્સાહન આપે છે, “મહિલા સશક્તિકરણ”ની વાત કરે છે, તો બીજી તરફ શહેરોમાં સ્પષ્ટ હોકિંગ ઝોન કે વિકલ્પ આપ્યા વગર લારીઓ જપ્ત કરવી—આ નીતિ અને વાસ્તવિકતા વચ્ચેનો સ્પષ્ટ વિસંગતતા દર્શાવે છે. Street Vendors (Protection of Livelihood and Regulation of Street Vending) Act, 2014 મુજબ લારીધારકોને સુરક્ષા અને નક્કી કરેલા ઝોનમાં વેપાર કરવાની છૂટ હોવી જોઈએ, પરંતુ અમલમાં ઘણી વખત ખામી જોવા મળે છે.
“ગરીબો જ કેમ નિશાન પર?” –
મહિલાનો સવાલ કે “મોટા ગેરકાયદે બાંધકામો સામે કાર્યવાહી કેમ નહીં?”—આ સામાન્ય નાગરિકની લાગણી છે. નાના વેપારીઓ પર ઝડપથી કાર્યવાહી થાય છે, કારણ કે તેઓ નબળા વર્ગમાં આવે છે, જ્યારે મોટા દબાણો સામે કડક પગલાં લેવામાં વિલંબ થાય છે—આવો અસમાનતાનો અનુભવ લોકોમાં અસંતોષ પેદા કરે છે.
સામાજિક અને માનસિક અસર
આવી ઘટનાઓ મહિલાઓને માત્ર આર્થિક રીતે નહીં પરંતુ માનસિક રીતે પણ અસર કરે છે. જાહેરમાં અપમાન, રોજગાર ગુમાવવાનો ડર અને પરિવારના ભવિષ્યની ચિંતા—આ બધું એક સાથે તેમને ઝંઝોડી નાખે છે. ઉકેલ શું હોઈ શકે? શહેરોમાં સ્પષ્ટ અને પૂરતા હોકિંગ ઝોન નિર્ધારિત કરવા
લારીધારકોને ઓળખપત્ર અને કાયદેસર પરવાનગી આપવી
પુનર્વસન (rehabilitation) પહેલા જપ્તી જેવી કાર્યવાહી ટાળવી મહિલાઓ માટે વિશેષ સહાય યોજનાઓ અને માઇક્રોફાઇનાન્સ સુવિધા વધારવી પારદર્શક અને સમાન અમલ—મોટા અને નાના દબાણ વચ્ચે ભેદભાવ ન રાખવો શહેરના વિકાસ અને ટ્રાફિક વ્યવસ્થા જાળવવી જરૂરી છે, પરંતુ તે માનવતા અને જીવનજરૂરિયાતો સાથે સંતુલિત હોવું જોઈએ. જો મહિલાઓને આત્મનિર્ભર બનાવવાની વાતો સાચી હોય, તો એમના હાથમાંથી રોજીરોટી છીનવી લેવી નહીં—પરંતુ તેને સુરક્ષિત કરવાની નીતિઓ અમલમાં આવવી જોઈએ.આ ઘટના યાદ અપાવે છે કે “વિકાસ” ત્યારે જ સાચો ગણાય જ્યારે તેમાં સૌથી નબળા વર્ગનો હિત પણ સમાયેલો હોય.

Aarif B Diwan Phone: 9723563374

Happy

0 0 %

Sad

0 0 %

Excited

0 0 %

Sleepy

0 0 %

Angry

0 0 %

Surprise

0 0 %